Nghị định 88/2024/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 15/7/2024 là một trong những văn bản hướng dẫn quan trọng nhất của luật đất đai 2024. Nghị định này không chỉ cụ thể hóa các quyền lợi của người dân mà còn tạo hành lang pháp lý minh bạch cho công tác giải phóng mặt bằng, thúc đẩy các dự án đầu tư công và tư nhân. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và những điểm mới nổi bật của nghị định này.

1. Tổng quan về nghị định 88/2024/NĐ-CP:

Ngày 15/7/2024, Chính phủ ban hành nghị định số 88/2024/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày luật đất đai số 31/2024/QH15 có hiệu lực (từ ngày 1/8/2024).

Sự ra đời của nghị định 88 nhằm thay thế các quy định cũ, hướng tới mục tiêu đảm bảo người dân có đất bị thu hồi có chỗ ở mới, ổn định đời sống, sản xuất bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

2. Phạm vi điều chỉnh của nghị định 88/2024/NĐ-CP:

Nghị định này quy định chi tiết về các nội dung liên quan đến việc đền bù và tái định cư, cụ thể bao gồm:

- Bồi thường về đất: Các nguyên tắc, điều kiện và hình thức bồi thường khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân và tổ chức.

- Bồi thường về tài sản: Quy định việc bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi và các chi phí di dời tài sản gắn liền với đất.

- Các khoản hỗ trợ: Bao gồm hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ tìm kiếm việc làm và các khoản hỗ trợ khác để đảm bảo an sinh xã hội.

- Tái định cư: Quy định về lập và thực hiện dự án tái định cư, tiêu chuẩn nhà ở tái định cư, giá đất tính tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư.

- Trình tự, thủ tục: Quy định các bước tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm, thu hồi đất.

3. Đối tượng áp dụng của nghị định:

Nghị định 88/2024/NĐ-CP áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân sau đây:

- Cơ quan quản lý nhà nước: Cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai; đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng.

- Người sử dụng đất: Bao gồm hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, tổ chức trong nước, tổ chức tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất bị nhà nước thu hồi.

- Các đối tượng khác: Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.

4. Những điểm mới quan trọng trong nghị định 88/2024/NĐ-CP:

4.1) Đa dạng hóa hình thức bồi thường:

Một trong những điểm đột phá là việc cho phép bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở nếu địa phương có điều kiện về quỹ đất. Điều này giúp người dân có thêm lựa chọn thay vì chỉ nhận bồi thường bằng tiền như trước đây.

4.2) Quy định chi tiết về hỗ trợ tái định cư:

Nghị định nêu rõ: "Khu tái định cư phải hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ trước khi bàn giao đất, nhà ở cho người dân". Điều này nhằm chấm dứt tình trạng người dân về nơi ở mới nhưng thiếu điện, đường, trường, trạm.

4.3) Bồi thường thiệt hại đối với vật nuôi (thủy sản):

Nghị định 88 đã cụ thể hóa việc bồi thường đối với vật nuôi là thủy sản hoặc vật nuôi khác mà không thể di dời được. Mức bồi thường thực tế do ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định phù hợp với tình hình địa phương.

4.4) Hỗ trợ đào tạo và chuyển đổi nghề nghiệp:

Đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, mức hỗ trợ bằng tiền được tính bằng nhiều lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương, nhưng không vượt quá 5 lần. Đây là nguồn lực quan trọng giúp người dân ổn định kinh tế lâu dài.

5. Quy trình thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:

Quy trình này được thực hiện chặt chẽ qua các bước:

• Thông báo thu hồi đất và họp dân;
• Kiểm kê đất đai, tài sản gắn liền với đất;
• Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và niêm yết công khai ý kiến;
• Hoàn thiện phương án, thẩm định và phê duyệt phương án;
• Tổ chức chi trả bồi thường và bàn giao mặt bằng.

6. Tại sao người dân và doanh nghiệp cần nắm rõ nghị định này?

- Đối với người dân: Giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đảm bảo được nhận mức bồi thường đúng giá thị trường và các khoản hỗ trợ thỏa đáng.

- Đối với doanh nghiệp/chủ đầu tư: Nắm vững quy trình để phối hợp với chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, tránh phát sinh khiếu kiện kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

- Đối với cán bộ pháp lý: Là cơ sở để tư vấn và thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai một cách chính xác nhất.

Nghị định 88/2024/NĐ-CP là bước tiến lớn trong việc hài hòa lợi ích giữa nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Việc hiểu rõ phạm vi và đối tượng áp dụng của nghị định này là yếu tố tiên quyết để thực hiện đúng các quy định pháp luật về đất đai năm 2024.

Để được tư vấn chi tiết hơn về các vấn đề bồi thường giải phóng mặt bằng tại các khu vực trọng điểm như Đồng Nai hay TPHCM, quý khách hàng nên tham khảo ý kiến từ các chuyên gia pháp lý có kinh nghiệm trong lĩnh vực đất đai.

Toàn văn văn bản.